Jan Toorop & Het Animisme Het mystieke oerwoud als inspiratiebron

Jan Toorop en het Animisme.

Datum

9-7-2017 t/m 3-6-2018

Jan Toorop (1858-1928) werd geboren te Poerworedjo, midden Java in het voormalige Nederlands Indië. Deze tentoonstelling zal van 9 juli 2017 t/m 3 juni 2018 in het licht van Toorops’ afkomst staan. De term ‘animisme’ slaat derhalve niet op dat Toorop animistisch zou zijn maar op de mystieke sfeer waar Toorop te midden van is opgegroeid in zijn prille jeugd.

Naast een omvangrijke collectie van Jan Toorop zal er briefwisseling tussen hem en tijdgenoten getoond worden. Daarnaast zijn er enige werken te zien van Annie Hall, Toorops’ vrouw en werk van een van zijn meest intieme leerlingen, Mies Elout-Drabbe. De expositie heeft een vernieuwend uitgangspunt omdat de focus zich volledig op de afkomst van Toorop richt die beïnvloed werd door de wilde natuur van het oerwoud, Toorop was en bleef ‘oostersch’. Uit de tentoonstelling blijkt dat Toorop een groot geloof had in de mystieke wereld om ons heen.

Toorops jonge jaren 

De jonge Jan groeide op te midden van de natuur, het oerwoud en Kejawen, een Javaanse religieuze traditie, bestaand uit een versmelting van hoofdzakelijk animistische en boeddhistische invloeden. De ongetemde en mysterieuze natuur van het oerwoud op Banka waarmee zijn vader hem liet kennismaken en het schaduwspel van wajang-poppen, hebben een blijvende indruk op Toorop achter gelaten.
Deze ervaringen prikkelden zijn fantasie en inspireerden het spel van bewegende lijnen in zijn symbolistische werken. Hij vermengde in zijn symboliek invloeden van het westen met die van het oosten.

Wereldburger en Indo-Europeaan 

Jan Toorop had een donkere huidskleur en hij verhulde zijn gemengde afkomst niet, als indo-Europeaan  Dit in tegenstelling tot de tendensen en gevoelens die destijds binnen de Nederlands-Indische gemeenschap heersten over hun eigen afkomst. Men werd zowel in het voormalige Nederlands Indië -in dit geval Java- als in Nederland noch volledig van hier noch als van daar gezien. Toorop heeft zijn afkomst juist centraal geplaatst. Zijn exotische uiterlijk had zelfs een betoverende invloed op sommige van zijn bewonderaars, in het bijzonder de vrouwelijke, die hij vermaakte met zelf verzonnen verhalen over de Javaanse adel. Zijn onderhoudende en beminnelijke aard bezorgde hem gemakkelijk vrienden. Toorop was een wereldburger maar bleef zijn Indische achtergrond trouw.

Lithografie

Na zijn opleiding aan onder andere de Rijksacademie van Beeldende Kunsten te Amsterdam is Toorop vooral bekend geworden door zijn lithografie ter promotie van Delftsche Slaolie in 1894, waarin de art nouveau stijl zeer sterk tot uitdrukking kwam. De gebogen lijnen die de vloeiende olie moeten voorstellen en de stand van de handen zijn geïnspireerd op kronkelplanten in het oerwoud en het schaduwspel van wajang-poppen. Door de grote bekendheid van deze litho werd art nouveau in Nederland ook wel enigszins spottend “slaoliestijl” genoemd.

Meer informatie

Rondom deze expositie vinden regelmatig lezingen plaats waarbij ingegaan wordt op de invloeden die de het leven in het voormalige Indische leven op hem hebben gehad, het animisme, de stijl van werken alsook het kleurgebruik. Deze tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking met Studio2000 te Blaricum, Museum Het Valkhof te Nijmegen, Agnietenkapel Amsterdam, UVA-erfgoed, de heer F. (Frans) Leidelmeijer en vele particulieren die hun werk in bruikleen hebben gegeven. Zie verder: https://www.musee-lalique.nl/

Locatie


Reageer op dit verhaal

comments powered by Disqus

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl