Het ontdekken begint hier
Henk Demoed en Jan Harenberg
Boeken en tijdschriften, Een selectie
BOEKEN OVER GEHEEL GELDERLAND
Welkom op het platteland. Een bron van inspiratie voor het betrekken van nieuwkomers bij het dorpsleven, interviews en tekst Marjolien Rietman. Uitg. Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij en Vereniging Kleine Kernen Gelderland, z. pl., 2007 (28 blz.; afb.). De ondertitel geeft de inhoud weer, voorbeelden worden beschreven in Loil, Meddo, Neerijnen, Slangenburg en Ressen. Met informatieadressen.
In het kielzog van moderne markten. Handel en scheepvaart op de Rijn, Waal en IJssel, ca. 1360-1560, door Job Weststrate. Uitg. Verloren, Hilversum, 2008 (336 blz.; afb.; lit. opg.; reg.; bijln.; ISBN 90-8704-033-8). Een uitvoerige studie van het in deze periode zo belangrijke Oost-Nederlandse rivierengebied. Ook de rol van het opkomende Holland wordt belicht. Onder meer Hanze, bronnen, tolsysteem en tolbeheer, handelsproducten, stagnatie en veranderende economische verhoudingen.
BOEKEN OVER GELDERSE REGIO’S
Historisch topografische atlas ± 1843/1845. Achterhoek, Liemers, Rijk van Nijmegen. Uitg. Uitgeverij Nieuwland, Tilburg, 2008 (17 blz. + krtn.; reg.; ISBN 90-8645-023-7). Kaarten schaal 1:25.000, de oorspronkelijke nettekeningen uit het Rijksarchief. Van de Achterhoek is het noorden niet getekend. Met een inleiding over het beleven van deze oude kaarten van Paul van Dun.
Sporen door de Betuwe. 125 jaar (beeld)geschiedenis van het openbaar vervoer vanuit Tiel, red. Ella Kok-Majewska. Historische Reeks Rivierenland XIV. Uitg. Regionaal Archief Rivierenland, Tiel, 2008 (64 + 12 blz.; afb.; lit. opg.; ISBN 90-71297-52-6). De 125 jaar betreft de lijn Arnhem-Tiel. Bloemlezing van negen artikelen uit De Drie Steden 1981-2007, meest van H.J. Kers. Het artikel over de openingsfeesten komt uit de Nieuwe Tielse Courant. Eén artikel gaat over de rijtuigen, die nu deels nog dienstdoen op de lijn Hoorn-Medemblik. S. Wegereef schrijft over het busvervoer en de verplaatsing van de goederenloods uit Tiel naar het Nederlands Openluchtmuseum.
De Betuwelinie. Inventarisatie van verdedigingswerk in de gemeente Neder-Betuwe, door Annemieke van Ginkel. Uitg. Gemeente Neder-Betuwe, z. pl., 2007 (93 blz.; afb.; lit. opg.; bijln.). Een inventarisatie van een stagiaire van Hogeschool Larenstein. Een geschiedkundige inleiding van de linie wordt gevolgd door de speurtocht naar restanten van de liniedijk (van De Spees tussen Kesteren en Opheusden naar Ochten), steeds met foto’s, dan de kazematten, 50 stuks, waarvan nog vele zichtbaar en gefotografeerd zijn. In de bijlagen kaartmateriaal.
BOEKEN OVER GELDERSE PLAATSEN
Arnhem
De canon van Arnhem, door Jan de Vries en Bob Roelofs. Uitg. Stichting Bezoekerscentrum Sonsbeek, Arnhem, 2008 (112 blz.; afb.; lit. opg.; ISBN 90-79520-03-9). 39 jaartallen waarvan 14 in de twintigste eeuw. Dit accent is een gevolg van het uitgangspunt de doorwerking van verleden naar heden te tonen. Het veertigste hoofdstuk geeft tien tienen: 10 personen, 10 gebeurtenissen, 10 huizen en winkels, 10 pleinen enz, een historische parade om zelf een top veertig mee samen te stellen.
Langs lunchrooms en luxe zaken. Historische winkels in de binnenstad van Arnhem, door C.J.B. P. Frank. Arnhemse Monumentenreeks 21. Uitg. Uitgeverij Matrijs, Utrecht, 2008 (64 blz.; afb.; lit. opg.; ISBN 90-5345-361-2). Geschiedenis vanaf ongeveer 1850, het winkelaanbod rond 1900 en latere ontwikkelingen. Hoofdstuk 2 geeft gevelopschriften, reclame en etalages. Daarna de architectuur tot 1900, vanaf 1900 en de wederopbouwperiode.
Didam
Didam 1815-2005, een Liemerse plattelandsgemeente, eindred. Jan Smit e.a Uitg. Oudheidkundige Vereniging Didam, Didam, 2008 (467 blz.; afb.; lit. opg.; regs.). Per 1 januari 2005 gingen Didam en Bergh verder als gemeente Montferland. Hier de bijna twee eeuwen geschiedenis van Didam: bevolking, bestuur, economie, infrastructuur, bewoningsgeschiedenis en sociaal-culturele ontwikkelingen. Met personen- en zakenregister.
Ulft
Nostalgisch keukenemaille. Deel III, door Hannie van der Vegt-de Groot. Eigen uitgave, Hilversum, 2008 (375 blz.; afb.; ISBN 90-8539-939-1). Dit boek gaat geheel over de DRU in Ulft. Verhalen van verzamelaars met fraaie collectiefoto’s, werknemers, het productieproces, uit het archief. Geschiedenis met veel documenten, oude foto’s en facsimiles van artikelen. Reclamefolders en 70 bladzijden catalogus over 1900-1960.
Zutphen
Van kunstnijverheid naar vakonderwijs in Zutphen, door Jaap C. Riemens. Uitg. Gelderse Vereniging voor Beroepsonderwijs, z. pl., 2008 (144 blz.; afb.; ISBN 90-804452-6-0). De ondertitel luidt: ‘Geschiedenis van de Gelderse Vereniging voor Kunstnijverheid. Sinds 1968: Gelderse Vereniging voor Beroepsonderwijs’. Uit het voorwoord: Niet een boek over de Ambachtschool of de Vakschool voor Meisjes, maar meer algemeen over beroepsonderwijs en de gedachten daarover en Zutphen als centrum. Door alle bestuurlijke- en schaalveranderingen zal de Vereniging worden opgeheven. Het onderwijs via een nieuw concept wordt gevestigd aan het Stationsplein.
ALGEMENE BOEKEN MET GELDERSE ASPECTEN
Vestinglandschappen in Nederland. Vestingwerken en linies, tekst Stichting Menno van Coehoorn. Uitg. Buijten & Schipperheijn, Amsterdam, 2007 (28 blz. + kaart; lit. opg.; ISBN 90-58812971). Een kaart 1:200.000 waarop alle herkenbare vestingwerken: vestingsteden, forten, schansen, kazematten, bunkers. In de tekst het register van de werken met de coördinaten. Ook de luchtwachttorens staan er op en websites worden genoemd.
TIJDSCHRIFTEN
Apeldoorn
Historische Vereniging Felua (Postbus 10016). In het Nieuwsbulletin , jg 23, nr 1, april 2008, gaat Evert de Jonge op de bladzijden 1 – 15 in op ‘De Veluwse ambtsjonkers en de lokale financiën’. Begin zeventiende eeuw gingen deze zich bezighouden met het innen van de belastingen. De auteur stelt het beeld van de ‘plukkende’ jonker bij.
Brummen
Oudheidkundige Vereniging ‘De Marke’ (Ringlaan 46). In De Marke, jg 32, nr 1, 2008, geeft Marianne van Zadelhoff op de bladzijden 15 – 19 een opsomming van personen in Canon Eerbeek/Coldenhove, van Karel van Gelre, eigenaar van kasteel en landgoed Koldenhave, via Jonker Hendrik Boshoff, een latere eigenaar, C.J.C. Geerlings, hoofdonderwijzer en componist van ‘Ons Gelderland’, de provinciale hymne en Willem de Mérode tot Dirk Willem van Vreeswijk, mededirecteur van Sanders Papierfabriek in Coldenhove en gefusilleerd in de oorlog.
Culemborg
Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden (Vanghoutstraat 1). Het blad Culemborgse Voetnoten, halfjaarbericht 2008-37, is ditmaal gevuld met een tweetal bijdragen. Leden van de Stichting Kasteeltuin Culemborg deden opgravingen op het kasteelterrein, waarbij veel interessant materiaal naar boven kwam, zoals enkele haard- of kacheltegels, aardewerk met groengekleurd loodglazuur, met de wapens van Elisabeth van Culemborg en Anthonie van Lalaing. Sebastiaan Ostkamp en Ingeborg Unger bespreken op de bladzijden 3 - 23 uitvoerig de gevonden complete zestiende-eeuwse monniksbeker, met een reformatorische tekst, die mogelijk eigendom geweest is van graaf Floris I van Pallandt. Bella Sangster behandelt op de bladzijden 24 - 35 onder het hoofd ‘Wie de bal kaatst…’, de formele tuin en kaatsbaan, aangelegd door Elisabeth na de dood van haar man in 1540.
Duiven
Historische Kring Duiven – Groessen – Loo (Elandplein 302). In de Driepas, jg 25, nr 2, juni 2008, geeft W.F.W.M. van Heugten geschiedenis en bouwplan van een bijzondere boerderij in Duiven onder de titel ‘Rijksweg 15’. De boerderij dateert uit 1711 en is een voorbeeld van een middelgroot hallenhuis, een type boerderij dat hier niet meer zoveel aanwezig is. De redactie volgt met het artikel ‘Geschiedenis van de monumentenprocedure’, de poging in 1992 tot plaatsing op de monumentenlijst. Dit is niet gelukt, evenmin als een latere poging en na een raadsbesluit in september 2007 moest in april 2008 de boerderij wijken voor woningbouw.
Elden
Historische Kring Elden ( Zoutelandehof 21, Arnhem). In het Kringbulletin, jg 27, nr 96, februari 2008, vraagt Mark Coenders zich af in het artikel op de bladzijden 38 – 46 ‘Elden in de Romeinse tijd: Castra Herculis’, of dit castrum afgebeeld op de Peutingerkaart tussen Noviomagum (Nijmegen) en Carvo (Kesteren) inderdaad het niet lang geleden gevonden grensfort in Meinerswijk is.
Gendt
Historische Kring Gente (Waterwolf 31, Bemmel). In Ganita mare, jg 15, nr 1, 2008, geeft Yvonne de Boer-Ravestein een opsomming van voor Gendt belangrijke jaartallen onder de titel ‘Gendtse Canon’. Van 793, eerste vermelding tot 2000, einde van Gendt als zelfstandige gemeente. Acht jaartallen vóór het jaar 1000, dan 15 tot 1500, dan iedere eeuw een stuk of acht, m.u.v. de 17de eeuw met 2 jaartallen.
Ruurlo
Historische Vereniging Old Reurle (Noorderweme 6). In Onder d’n Kroezeboom, jg 2008, nr 2, juni 2008, brengt Willem Elschot de lezer op de hoogte van ‘De schattingen in Gelre tussen 1494 en 1496’. Twee van de schattingen zijn de zogenoemde Meurse schattingen, geheven voor de losprijs voor Bernard, graaf van Meurs die in plaats van hertog Karel van Gelre in Franse gevangenschap ging, zie Gelders Erfgoed 2008-1/2. Een overzicht van de inkomens in Ruurlo en de bijdragen aan de schatting van 1494.
Nijmegen
Vereniging Numaga ( Kometenstraat 28). In Nijmeegs Katern, jg 22, nr 3, juni 2008, voert Paul van der Heijden de lezer op de bladzijden 34 - 39 langs het Romeinse wegennet onder de titel ‘De mijlpalen van Nijmegen’. De mijlpaal uit de tijd van keizer Trajanus is gevonden in 1629 en bevindt zich nu in Museum Het Valkhof. Een andere steen werd gevonden in 1751, beschreven door In de Betouw en is nu verdwenen. De laatste is de mijlpaal van het Valkhof, was ingemetseld in de Nicolaaskapel en gezien door onder meer Reuvens. De auteur analyseert de verschillende tekstinterpretaties.