De Verloren Stad

Zutphen staat bekend als een van de best bewaarde historische steden van ons land. Toch heeft Zutphen een deel van haar historische bebouwing verloren. Het grote, oude station met het elegante Stationsplein, de royale Pont Neuf die leidde naar de bruisende Barlheze en de lommerrijke Rozengracht. Het bombardement van 14 oktober 1944 heeft dit gedeelte van de stad voorgoed veranderd.

Deze Layar-wandeling voert u langs bijzondere plekken, en geeft u letterlijk een kijkje in het verleden. Ervaar hoe bijzonder het is om op de plek zelf te ontdekken welk verhaal bij die plek hoort, hoe het eruit zag. En luister naar de verhalen van de Verloren Stad.

Hoe werkt het?

Voor het ervaren van de Layar-wandeling, moet u zich bevinden in of in de buurt van het stationsgebied van Zutphen.

1. Zorg dat uw GPS aanstaat

2. Ga naar http://zutphen.mgld.nl

3. Download de Layar-app. Heeft u Layar al geïnstalleerd, open dan de applicatie

4. Kijk rond door het camerabeeld en druk op een van de punten op uw scherm.

Rokende puinhopen van Barlheze en Apenstert, overdekt met hooi van boerderij De Jonge op de hoek Rozengracht/Barlheze. Door de explosies kwam het hooi overal terecht.
Chaos na het bombardement
Een jonge ooggetuige uit De Hoven, de wijk van Zutphen aan de overkant van de IJssel, vertelde hoe hij tijdens het steppen vliegtuigen zag aankomen...
Café Stationzicht met kijkje in de Barlheze, voor 1914
Café Stationzicht
Links op de hoek van de Rozengracht en Barlheze, destijds Barlheze nr. 68, was vanaf het begin van de twintigste eeuw een café gevestigd. Niet...
Links de etalage van Bakkerij Levison aan de Rozengracht met op de stoep Anneke Seevinck en Jan Dekker © Stedelijk Museum Zutphen
De Bakkerij van Levison
In 1940 telde Zutphen zo'n vier- tot vijfhonderd joodse inwoners, onder wie een aantal winkeliers die vooral in de Barlheze gevestigd waren. Zij waren op...
Vooraanzicht van de Citybar, rechts naast de poort ca. 1895
De City Bar
Voor de oorlog telde Zutphen veel meer kroegen dan nu. Op elke straathoek kon je een biertje of jonge klare drinken. Café Demming bood regelmatig...
De markt op het Broederenkerkplein in 1886
De familie Eggink aan het Broederenkerkplein
De familie Eggink woonde met elf kinderen op een mooie plek in het centrum van Zutphen. Aan het Broederenkerkplein, ter hoogte van het pand met...
De Pont Neuf met doorkijkje naar de Rozengracht, begin 20e eeuw
De 'Pont Neuf'
Vroeger lag er op deze plek alleen een houten voetgangersbruggetje dat in de volksmond de Pont Neuf werd genoemd. In 1890 werd het vervangen door...
Het statige pand van de firma Dullaert op de rechterhoek van Nieuwstad en Gasthuisstraat
Nieuwstad 13 en 15
Niet alle afbraak van panden in Zutphen had te maken met vernieling door het bombardement. De stad is ook veranderd tijdens de bevrijding. Sommige gebouwen...
Rozengracht en Overwelving ca. 1910
Het Broederenklooster
In 1888 vond stadsarchitect Etteger het voormalige Broederenklooster, waarin sinds 1591 de Latijnsche School was gevestigd, "rijp voor de sloop". Het werd echter opgeknapt en...
Het unieke 'Standaardstation tweede klasse' van Zutphen
Het Station
Wie vroeger met de trein over de IJsselburg Zutphen binnenkwam en uitstapte op het oude station, kreeg een gevoel van grandeur. Vanuit het hoog gelegen...
Vanaf de Kolenstraat werd de oostzijde van de Waterstraat vol getroffen.
De Waterstraat
Voor de oorlog was de Waterstraat een gemêleerde straat met bedrijven, winkels, woonhuizen, een enkel café en twee scholen: de Zutphense HBS en de openbare...
Het (donkere) pand van het Christelijk Lyceum, jaren 1930
Het Christelijk Lyceum
De abrupte overgang van flats naar herenhuizen laat zien dat er in deze gevelrij iets is veranderd. Hier stond het Christelijk Lyceum, vanaf 1919 gevestigd...
Het groene Stationsplein in 1912
Stationsplein-omgeving
Het is moeilijk voor te stellen hoe deze plek er vóór de oorlog heeft uitgezien; de situatie is totaal gewijzigd. Hier lag het oude Stationsplein,...
Onthulling van het gevallenenmonument op 10 april 1950
Gevallenenmonument Rozengracht
Op Paasmaandag 10 april 1950, precies vijf jaar na de bevrijding van Zutphen, werd onder massale belangstelling het monument voor gevallenen onthuld. Twee dagen eerder...
Hulpverleners bij Barlheze 57;
Trieste geschiedenis van Barlheze 57a
Het huis Barlheze 57a, waarvan het huisnummer is verdwenen, kent een trieste geschiedenis. Hier woonde het jonge echtpaar Gerrit en Hendrika Doornberg-Kiezebrink. Zij waren kort...
Hoek IJsselkade-Marspoortstraat, met aan de rechterzijde het Scheepvaarthuis, rond 1910.
Het Scheepvaarthuis
De hulpverlener die tijdens het bombardement het huis van de familie Barto nét op tijd verliet, bereikte al rennend de kelder van het Scheepvaarthuis op...
Afbraak en opbouw aan de Molengracht, eind jaren 1950.
De wederopbouw
Op sommige plaatsen in het 'Verloren Zutphen' is geen enkele zichtbare relatie met de situatie van vóór het bombardement. Een voorbeeld hiervan is het verdwenen...
De IJsselkade voor de hoek met de Brugstraat, ca. 1885. In het hoekhuis aan de linkerzijde woonde later de familie Barto.
Het huis van de familie Barto
De Brugstraat en de IJsselkade liggen in het centrum van het getroffen gebied. Op de hoek van de Brugstraat en de IJsselkade woonde de familie...
De ravage na het bombardement
Garage Hardonk
Autoverkoper Hardonk uit Deventer opende rond 1930 een garagefiliaal in het grote hoekhuis aan de Stationsweg, tóen de verbindingsweg tussen het Stationsplein en de IJsselbrug....
De Groenmarkt rond 1900
Hotel De Hollandsche Tuin
De naam "De Hollandschen Tuyn", voor een aantal panden in het brede gedeelte van de Groenmarkt, stamt al uit 1660. Toen was er een brouwerij...
De verwoestingen in De Apenstert na het bombardement
De Apenstert
Tussen Kreijnckstraat 7 en Rozengracht 17 liep vroeger de Apenstert, genoemd naar een twaalfde-eeuwse toren die er ooit stond. De Apenstert was qua bewoning een...
De IJsselkade gezien vanaf de hoek met de Marspoortstraat in noordelijke richting, 1919
IJsselkade
Nadat in 1855 de IJsselzijde van de vesting Zutphen was vrijgegeven, werden meteen het Marspoortbolwerk en de muren gesloopt. De nieuwe IJsselkade werd aangelegd en...
De Waterstraat met rechts de HBS, gezien vanaf de Groenmarkt, rond 1900
De familie Nijhof in de Waterstraat
Herman Nijhof woonde met zijn ouders op de rechterhoek van de Waterstraat en de Bakkerstraat, boven de meubelmakerij van zijn vader. Op 14 oktober 1944...
De plek van Manus op het Stationsplein
Manus
Op deze plek, middenop het voormalige Stationsplein, stond het beeld van Manus dat lange tijd het gezicht van Zutphen bepaalde. Nou ja, gezicht … Het...
Een adellijk gezelschap trekt over de schipbrug naar Zutphen, ingekleurde gravure door of naar Petrus Kaerius begin 17e eeuw
Zicht op de IJsselbrug
Doel van het bombardement op 14 oktober 1944 was de IJsselbrug. De geallieerden wilden voorkomen dat de Duitsers de brug voor transporten zouden gebruiken. De...
De Vleeschhal van Joseph en Herman Dormits in de jaren 1920-1930.
Lege plekken
Niet in de hele 'Verloren Stad Zutphen' zijn verdwenen panden vervangen door nieuwbouw of een nieuwe straataanleg. Op een paar plaatsen is nog duidelijk een...
Verwoestingen na het bombardement van 14 oktober 1944
De Verloren Stad
Het deel van de stad rondom de voormalige locatie van Stedelijk Museum Zutphen aan de Rozengracht is drastisch veranderd door het bombardement dat Zutphen trof...
De Rozengracht met Broederenklooster rond 1920
Rozengracht-Overwelving
De directe omgeving van het Broederenklooster werd door het bombardement zwaar getroffen. Wonder boven wonder overleefden juist het klooster, destijds in gebruik als Rijkslandbouwwinterschool en...
Bewoners van de Barlheze voor slagerij Dormits, met het hek van de vismarkt uiterst rechts ca. 1905.
Slagerij Jacob Dormits
Vanaf circa 1900 was aan het begin van de Barlheze de "Vleeschhouwerij" van Jacob Dormits gevestigd. Deze slagerij, toenmalig huisnummer 99 (nu tegenover Barlheze 50),...
Kreijnckstraat 3 in de jaren 1950.
Schuilkelders
Schuilkelders waren er in soorten en maten. Je had openbare kelders, zoals die onder Broederenklooster en Rijkslandbouwwinterschool aan de Rozengracht. Maar ook bij particulieren kon...
Het geboortehuis van Jo Spier lag in het statige rijtje aan de westzijde van het Stationsplein.
Het geboortehuis van tekenaar-illustrator Jo Spier
Op 26 juni 1900 werd op het oude Stationsplein 11, nu ongeveer hoek Molengracht-Berkelkade, een van de bekendste Zutphenezen geboren: Jo Spier, zoon van de...
Aan de rechterzijde vooraan staan de panden Barlheze 12 en 14
Barlheze 12 en 14
Op Barlheze 12 woonde mijnheer Van Bemmel. Als plaatsvervangend commandant van de Luchtbeschermingsdienst was hij op 14 oktober 1944 met een van zijn collega's, de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl