Oorlogsverwoesting Arnhem en omgeving in beeld
Mijn Gelderland »

Het Gelders Archief heeft de negatievencollectie van de Arnhemse fotograaf Nico Kramer (1881-1967) aangekocht. Het betreft ruim 850 fotonegatieven, waarvan het leeuwendeel betrekking heeft op de verwoesting van Arnhem en omgeving in de Tweede Wereldoorlog. Kramer maakte de foto's vlak na de bevrijding van de Gelderse hoofdstad.

Nico Kramer was een professionele Arnhemse fotograaf, die zich in 1907 in de Arnhemse hoofdstad vestigde. Aanvankelijk beperkte hij zich tot fotoportretten en studio-opnamen. Later fotografeerde hij ook sportevenementen en stadsbeelden. Hij maakte vlak na de bevrijding een fotoreportage van het verwoeste Arnhem en omgeving. Dit leidde tot een unieke fotocollectie, waarin de oorlogsellende op fotojournalistieke wijze is vastgelegd. Zijn beelden hebben veelal een documentair karakter. Kramer was een van de weinige professionele fotografen in de Rijnstad tijdens het interbellum. Nauwgezetheid, een goede techniekbeheersing en zijn fotojournalistieke kijk op mensen en onderwerpen kenmerken zijn werkwijze.

De nieuw verworven negatievenverzameling zal in 2012 en 2013 worden gedigitaliseerd en op internet geplaatst.  

Voor meer biografische informatie over Kramer: http://www.biografischwoordenboekgelderland.nl/bio/5_Nicolaas_Kramer

Pompenbuurten
Mijn Gelderland »

Tot de achttiende eeuw waren er in de straten van Doetinchem waterputten. De Hamburgerstraat had er bijvoorbeeld vier. Circa 1740 werden op de 22 putten pompen geplaatst door de stedelijke overheid wat een enorme hygiënische vooruitgang betekende.

Elke pomp had een pompenbuurt van ongeveer 12 huisgezinnen en was verantwoordelijk voor het onderhoud. Een gezinshoofd was om de beurt pompmeester en hield eens per jaar in zijn huis een vergadering waar rekening en verantwoording werd afgelegd. Een feestelijk gebeuren met Goudse pijpen, eten en veel drank.

Naoberschap

Binnen de buurt functioneerde de naoberschap bij geboorte, huwelijk en sterfte. Geboorte: was er bij één van de pompbroeders een kind geboren dan moest deze op de jaarvergadering voor een zoon trakteren op een brandewijnkoek van 60 cent; in geval van een dochter kon hij volstaan met een koek van 40 cent. Kwam iemand nieuw in de buurt dan moest hij als entreegeld een oord (ongeveer een halve liter) jenever leveren. Kwam je te laat op de vergadering was de boete een half oord jenever. Voor het huis waar een dode was, werd aan de gevel een brandende lantaarn, met rouwtakken omfloerst, opgehangen. Enige dagen later werd als dank de buurt in het sterfhuis uitgenodigd, waarbij gegeten en vaak rijkelijk gedronken werd. De pompenbuurten hebben van 1757 tot 1873 hun nuttig werk verricht.

"Reglement voor de Pompmeesters en Pompbroeders"
op de Markt vastgesteld 21 februari 1757
14 huizen (stadhuis betaalde voor 2.)
Bijeenkomst gezinshoofden maandag voor Vastenavond.
Pompmeester dient de dag tevoren 'bij Sonneschijn alle Pomp Broeders te boden'.
Zorgt dat de pomp 's winters niet bevriest. Bedekt hem met stro of mest. Anders boete van 40 cent.
Wie 'vuiligheden' bij de pomp deponeert krijgt een boete van 12 stuivers.
Kosten voor reparatie worden over de leden omgeslagen.

Ondertekenaars van dit reglement waren: Johann Gottlieb Schröder, Hendrik Ketjen, Jan Planten, Kaspar Honders, Reint Sevink, Barent Lijfverspek, Jan Tobeijass, Abraham Nafelder, Anthony van Dulmen, W. van Aken.

Jarige historische kring verrijkt mijnGelderland
Mijn Gelderland »

De Historische Kring West-Betuwe bestaat 40 jaar. In samenwerking met Gelders Erfgoed is deze gelegenheid aangegrepen de historie rondom de elf dorpen van de gemeente Geldermalsen nieuw leven in te blazen. Met de smartphone in de hand, beleef je de geschiedenis op een andere manier.

Via de Layar app van mijnGelderland worden de verhalen getoond. Bij de kerk van Acquoy zie je het verhaal 'De toren van Pisa'. In Deil het droevige verhaal van 'De verdronken Vrouwe van Palmestein'. Maar ook de meer recente geschiedenis van bijvoorbeeld 'Het ronde huis bij Buurmalsen' komt op deze manier tot leven.

Hoe werkt het?

Voor het ervaren van een Layar-wandeling/fietstocht, moet u zich bevinden in de gemeente Geldermalsen.

1. Ga naar http://mgld.nl/layar
2. Download de Layar-app. Heeft u Layar al geïnstalleerd, open dan de applicatie en zoek MijnGelderland
3. Zorg dat uw GPS aanstaat
4. Kijk rond door het camerabeeld en druk op een van de punten op uw scherm.

Historische Kring West-Betuwe 40 jaar
Mijn Gelderland »

De Historische Kring West-Betuwe bestaat veertig jaar en viert dit jubileum op 12 mei 2012. In de Betuwe Poort in Rhenoy vindt van 10-16 uur een grote historische 'markt' plaats.

Op de historische markt zijn verschillende activiteiten. Waaronder: 

• Verkoop van de speciale Mededelingeneditie (vanaf 11 uur) en oude nummers van dit blad. Voor jubileumprijzen!
• Het Museum for Natural History uit Geldermalsen presenteert zich met een deel van de collectie. Ook met vondsten uit ons eigen gebied, waaronder een wolfskaak uit oeroude tijden. 
• Taxatie van antiek, oude voorwerpen en kunst uit de streek door museumconservator Peter Schipper.
• Gelders Erfgoed presenteert het Layarproject van mijnGelderland. Er is hard gewerkt objecten in de dorpen in Geldermalsen op de jubileumdag in de Layar op te nemen.
• De kleine zaal fungeert als filmzaal waar doorlopend oude films uit dorpen in de regio worden vertoond door Hennie de Heus uit Buren. 

Middeleeuwse boerderij De Bergakker
Mijn Gelderland »

De Meterense Mark of Merk, was een riviertje dat op het diepste punt van de komgronden tussen Waal en Linge stroomde. Langs de Mark vinden we nog enkele van oorsprong Middeleeuwse boerderijen, waaronder De Bergakker.

Romeinen aan de Linge
Mijn Gelderland »

Tussen Meteren en Geldermalsen zijn omvangrijke resten gevonden van Romeinse en Bataafsche nederzettingen. Daarbij hoorden ook crematievelden. Een deel daarvan is opgegraven en ligt nu onder de woonwijk Kalenberg. Door de bouw van deze wijk, verdubbelde het inwonertal van Meteren ruimschoots. Ook in Hondsgemet werden belangrijke vondsten gedaan.

Heerlijkheid Meteren
Mijn Gelderland »

Meteren vormde ooit een Heerlijkheid. De laatste Heer van Meteren was Dhr. Coldeweij, die de titel kon kopen voor een luttel bedrag. Het Huys te Meteren was een grote villa op de plaats van het oude kasteel. Rondom het Huis lagen uitgestrekte tuinen, moestuinen en lanen met bomen (o.a. de 'Plantage'). Voordat de villa werd afgebroken, bood het nog enige tijd onderdak aan bejaarden en geesteszieken.

Tricht, doorwaadbare plaats in de Linge
Mijn Gelderland »

De naam Tricht is afgeleid van 'Trajectum', dat 'doorwaadbare (oversteek)plaats' betekent (vergelijk Utrecht en Maastricht).

In het dorp waren meerdere adellijke huizen: Crayenstein, Het Hof, Arkels Hoeve en Reijgerfoort. De steenfabriek was destijds een grote werkverschaffer. Een andere bekende naam is Greefa, leverancier van o.a. Fruitsorteermachines. Tricht wordt in tweeën gedeeld door de spoorlijn Den Bosch-Utrecht. Bij gemaal de Neust grenst het aan het landgoed Mariënwaerdt.

Het Ronde Huis bij Buurmalsen
Mijn Gelderland »

In de kom van Buurmalsen stond op de Molenhucht een dwangmolen. Later verplaatste men de molen naar de Linge. Daar werd hij echter ook weer afgebroken en maakte plaats voor het 'Ronde Huis'. Hier woonde jarenlang de voormalig burgemeester van Geldermalsen, de heer Van Schaijk.

De kom van Buurmalsen
Mijn Gelderland »

Buurmalsen behoorde samen met Geldermalsen aan de familie Van Malsen. Ook lagen er grote boerderijen, waaronder een uithof van de abdij Mariënweerd, genaamd De 'Treeft'. Het dorp bezat een Brink, waarop de schapen werden verzameld.

De Suitbertuskerk van Buurmalsen
Mijn Gelderland »

Buurmalsen is een van de oudste dorpen van de streek, want het komt als 'Uberan Malsna' al voor in een akte uit 850. De kerk in het dorp is genoemd naar Suitbertus, evenals Willibrord een missiebisschop die door de Lage Landen trok. In de kerk van Buurmalsen zijn zeer oude muurschilderingen te bewonderen, onder meer van Sint Jacobus als patroon van de bedevaartgangers naar Santiago met als symbool de schelp, gedragen op het voorhoofd.

Vrije tijd in Enspijk
Mijn Gelderland »

In de wijde omtrek bekend is de ijsbaan van Enspijk, die ieder jaar netjes wordt geprepareerd voor het winterseizoen. En natuurlijk camping De Rotonde, waar jaarlijks duizenden mensen genieten van hun vakantie.

Verdwenen kasteel van Enspijk
Mijn Gelderland »

Ook Enspijk had een sterk kasteel, dat lang in bezit was van de familie Pieck. Het lag achter de huidige school De Minzerie. In het jaar 1828 is het afgebroken. Behalve in Enspijk had de familie Pieck ook uitgebreide bezittingen in het nabijgelegen Beesd. De laatste telg uit het geslacht was Anne Frans Willem Pieck, die omstreeks 1770 tijdens een reis naar Indië schipbreuk leed en verdronk.

De brink van Enspijk
Mijn Gelderland »

'Enspike' wordt al genoemd in oude aktes uit het jaar 1129. De middeleeuwse dorpskerk van Enspijk is deels wit gepleisterd en ligt midden in het dorp, op een soort brink. Op dezelfde brink ook het oude schooltje en daaraan vastgebouwd de voormalige kosterswoning. Eromheen de oude boerderijen op ruime kavels.

Van Enspijk naar Mariënweerd
Mijn Gelderland »

Grote delen van Enspijks grondgebied behoorden vroeger tot de abdij Mariënweerd. De abdij had er eeuwenlang ook een pontveer over de Linge. Enkele jaren geleden is het in oude luister hersteld door de Heerlijkheid Marienwaerdt.

De Heerlijkheid Mariënwaerdt
Mijn Gelderland »

In 1744 kocht de A.O.R.F. Graaf van Bylandt het voormalige kloosterdomein Mariënweerd. Het zojuist tot 'Hoge Heerlijkheid' gepromoveerde landgoed vormde voor Van Bylandt een belangrijke bezitsuitbreiding. Al meer dan 275 jaar is het door vererving een particulier bezit gebleven, nu alweer negen generaties in de familie Baron Van Verschuer. Het landgoed timmert tegenwoordig flink aan de weg. De Landgoed- en Kerstfair zijn alom bekend en de heerlijke landgoedproducten worden in heel Nederland verkocht.

Het oude dorp Gellicum
Mijn Gelderland »

In het jaar 983 reeds genoemd als 'Gallinghem'. Bezat ooit een sierlijk kasteel dat bezit was van o.a. de families Tengnagell en Scherpenzeel. De Middeleeuwse parochiekerk is na de Reformatie behouden door de Rooms-Katholieke bevolking en zowel het exterieur als het interieur zijn een juweeltje van kerkelijke kunst. Tegen de toren van de kerk is het markante Rechthuis aangebouwd, waar destijds het dorpsbestuur vergaderde. De oude Gellicumse Vliet - die inmiddels is gedempt - deelde het dorp destijds in tweeën. Met ca. 300 inwoners is het een der kleinere kernen van de gemeente Geldermalsen, maar door zelfwerkzaamheid binnenkort wel in het bezit van een eigen Dorpshuis.

De Boutensteinse Sluis
Mijn Gelderland »

De Boutensteinse Sluis vormt een onderdeel van de Boutensteinse Wetering, gegraven in 1316. Dit was een complex netwerk van watergangen, waardoor de stad Zaltbommel in verbinding stond met Culemborg. Deze handelsroute werd in de zestiende en zeventiende eeuw intensief bevaren door kleine schepen en vormden een veiliger en zekerder verbinding dan de veelal onbegaanbare wegen in die tijd. Het rietgedekte huis op de sluis fungeerde ook als halteplaats en herberg.

De Boutensteinse Sluis is in 1999 gerestaureerd.

Weldoener Albertina van Kessel
Mijn Gelderland »

Iedere streek heeft een familie die veel voor de streek betekent. Belangrijke familie in Rumpt was o.a. de notarisfamilie Van Kessel, waarvan dochter Albertina het dorp in 1912 een verenigingsgebouw schonk. Door financiële schenking maakte zij het mogelijk dat het kon worden gebouwd waarna de plaatselijke verenigingen, zoals fanfare 'Voorwaarts' het ging gebruiken als repetitieruimte. Op 22 maart 1920 overleed Albertina op 89-jarige leeftijd en werd in het familiegraf te Rumpt bijgezet.

Gedachteniskruis voor Otto van Scherpenzeel
Mijn Gelderland »

Van het Huys te Rumpt, dat buitendijks lag, is meer bekend dan van Huis Lagenpoel. Er woonde sinds 1550 een familie Van Scherpenzeel, die ook in het nabijgelegen Gellicum gegoed was.

Nadat een van de leden van dit geslacht, Otto van Scherpenzeel, werd gedood bij een schermutseling, werd voor hem een gedachteniskruis opgericht bij het Huys te Rumpt. Het kasteel verdween, maar het kruis staat er nog, omsloten door een dichte haag. De boerderij aan de dijk is later vernoemd naar het nabijgelegen kasteel.

De tekst op het 2 ½ meter grote kruis, nagenoeg onleesbaar, luidt als volgt :

Int Iaer MVcXXVII Op Sunte Severynsdach
Op't te Rempt Blef
Doot Ot van Scerpezeel - Lefft XXVI

Byt Voer Dye Zyel Om Gods Wyl. 

Vertaald in moderner Nederlands staat er:

In het jaar 1527 op Sint Sverijnsdag (= 23 oktober) 
Op het Rumpt bleef
Dood Otto van Scherpenzeel - leefde 26 jaar

Bid voor zijn ziel om Gods wil.