Tijd van burgers en stoommachines

Kenmerkend voor deze periode:

Zaalkerkje met gerestaureerde klokkentoren. © Hans Barten
Nederlands Hervormde Kerk en pastorie
Op 10 juli 1800 namen de katholieke Horssenaren, na de Reformatie, de middeleeuwse kerk weer terug. De hervormden moesten zich behelpen met een gehuurde kamer....
De gereformeerde gemeente ontstaan vanuit een vriendenkring in de Molenstraat, betrok in 1903 de Noorderkerk. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA30033
Kerkscheidingen
In 2004 werd de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) opgericht. De Nederlands Hervormde Kerk, de Gereformeerde kerken in Nederland en de Evangelisch-Luthersche Kerk besloten samen...
Het voormalige kantoor. © Hans Barten
Voormalig kantoor steenfabriek Dericks en Geldens
Wie door het land van Maas en Waal fietst of wandelt, kan overal in en op schuurtjes, stallen en achtermuren van huizen afgekeurde geglazuurde stenen...
Koning Willem I, J. Paelinck, 1819. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
Bestuurlijke onzelfstandigheid
Voor een eeuwenlang zelfstandige plaats als Buren is de hiërarchische bestuurlijke situatie sinds 1802 een ware beproeving. Steeds staat er een extra toezichthouder boven het...
Voorhuis Krukhuis. © Hans Barten
Krukhuis
Het pand staat op een lichte verhoging aan de Zelksestraat en is van oorsprong een hallehuisboerderij met middenlangsdeel. Het heeft een krukhuis, een naar links...
Ansichtkaart van De Plantage rond 1900
'Lieve laanen, donkre dreeven'
Het schaduwrijke park De Plantage, de lange lanen, de groene weiden en de winderige dijk. Op zondag en in de vakantie geniet...
Paus Pius IX, paus van 1846 tot en met 1878
Een Tielenaar in dienst van de paus
Lambertus van Haaf wordt in 1840 in Tiel geboren als zoon van een eenvoudige kleermaker. In 1863 verhuist hij naar Arnhem om handelsreiziger in lakens...
Echoput
Echoput
Een onopvallend huisje langs de Amersfoortseweg trekt in het midden van de 20e eeuw jaarlijks tienduizenden mensen. Ze staan in de...
19a Gottheill lade 15 1
Treinverbindingen, vanaf 1845
Arnhem in 1854, zoals gezien vanaf het dak van Hotel Bellevue aan de Utrechtseweg. Tegenwoordig biedt het kantoorgebouw met diezelfde naam onderdak aan o.a. energiemaatschappij...
Sibylle van Griethuysen, Arnoud van Halen, ca. 1720. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
De Dichtende Dokter en zijn voorgangers
Daar is een zek're plaats, men noemt ze Stad van Buren, Dáár heb ik mijn beroep, en doe er heelkunst-kuren.
Boerderij aan de Oude Weisestraat. © Hans Barten
Boerderij
De nu niet meer bewoonde voormalige boerderij ligt op het uiteinde van een verhoging in het landschap. De verhoging is een stroomrug die tienduizenden jaren...
H. Servatiuskerk te Appeltern vanaf zuid-oostzijde. © Gerard Kouwenberg, 2014
Kerk gebouwd als reactie na ruzies met de hervormden
De oude Rooms-Katholieke Kerk in Appeltern, gebouwd volgens de eerste schriftelijke vermelding in 1134 of eerder, kent een stormachtige geschiedenis waarbij meermaals wapens tussen katholieken...
Voorhuis met hallehuisschuur. © Hans Barten
De Engelhof
Deze voormalige T-boerderij met middenlangsdeel ligt op een kleine terp in Afferden – tegen de grens met Deest. De brede voorgevel ligt dicht tegen de...
Wijnfort te Lent
Het Wijnfort in Lent
Het Wijnfort bij Nijmegen is tegenwoordig een plek waar mensen hun feest vieren, een bedrijfsbijeenkomst organiseren of wijn komen proeven. Oorspronkelijk had het fort een...
Meester Gerrit J. van Sloten van de lagere school Elspeet (Foto: Streekarchivariaat Noord-West Veluwe)
De bovenmeesters van Nunspeet
Bovenmeesters speelden in de 19e en 20e eeuw een belangrijke rol in de gemeente Nunspeet. Zij waren niet alleen onderwijzers, maar door hun functie hadden...
Nu woonhuis aan de Veerstraat. © Hans Barten
Woonhuis
Jawel, in Druten konden ze ook bier brouwen. En wel in dit schitterende monument in de Veerstraat. Deze voormalige bierbrouwerij bestaat uit een dwarsgeplaatst voorhuis...
Legerschouw Wilhelmina, Foto: NIMH
De eerste legerschouw van koningin Wilhelmina
Gepensioneerd kolonel der infanterie L.M. Leezer over de eerste legerschouw door koningin Wilhelmina, 1898: Na eenigen tijd naderde de Koninklijke trein en stapte Hare...
Franciscanerklooster Alverna, 1887. Bron: Pontianus Polman & Maturus Hendriks (1980) Alverna. Van begin tot einde. 1887-1980, Wijchen: s.n., p. 15 (via Wikimedia)
Klooster gaf een uithoek een gezicht
Alverna ontstond in feite pas toen de Franciscanen er in 1886 een klooster bouwden. De monniken zullen zich aangetrokken hebben gevoeld...
De voormalige woning van de groothandelaar. © Hans Barten
Dijkhuis
Dit kolossale dijkhuis aan de Waalbandijk werd vroeger onder meer bewoond door een groothandelaar in steenkolen. Het huis staat niet geheel toevallig tegenover de scheepswerf...
Het houten wambuis. Fotografie Hans Barten
Boerderij Het Houten Wambuis
Het Houten Wambuis is een hoge statige boerderij met middenlangsdeel en een grijs gepleisterd voorhuis. De boerderij wordt in de volksmond "Het Houten Wames" genoemd....
Het Gelders Archief in Arnhem
Familienamen onderzoeken
Wie op zoek gaat naar de achtergrond van zijn familienaam, komt via dit onderzoek niet alleen meer te weten over zijn voorouders, maar ook over...
Binnenplaats van Slot Loevestein © Slot Loevestein
Bouwen en verbouwen
Hoe groot de vesting Loevestein ook lijkt, door de eeuwen heen was er altijd sprake van ruimtegebrek. Al in de 15e eeuw werd zelfs de...
T-boerderij Afferden, De Punt. Fotografie Hans Barten
T-boerderij
Deze opvallende, beeldbepalende T-boerderij met een middenlangsdeel bij de ingang van Afferden heeft een eenvoudige, harmonische architectuur. Het fraaie, smalle voorhuis staat als uitzondering haaks...
Hervormde kerk Maasbommel aan noord-oostzijde. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Voormalige Hervormde Kerk Maasbommel
Na de overdracht van de middeleeuwse kerk aan de katholieken hebben de hervormden van 1800 tot 1842 gebruikgemaakt van een kerkruimte aan...
De Vischpoorstraat_bron Streekarchivariaat MW Veluwe
De gereformeerde kerk
Binnen Elburg zijn er verschillende geloofsgemeenschappen. Het gebouw op Vischpoortstraat 11 dat nu deze modezaak huisvest, is van 1892 tot 1968...
Hotel Stad Lochem
Indisch Lochem
Java, Borneo, Celebes en Sumatra zijn eilanden uit de Ind(ones)ische archipel, maar ook huizen op de vijfsprong Nieuwstad- Barchemseweg in Lochem.
Industrialisatie
Industrialisatie
Harderwijk en de Harderwijkers leefden niet alleen van de visserij. Dat gold maar voor een beperkt deel van de bevolking, zo tussen de tien en...
Station Ruurlo met op de achtergrond de goederenloods 1900
Spoorlijn van Ruurlo en andere infrastructuur
Willem van Heeckeren van Kell, de "100-jarige", was commissaris voor de verharding van de straatweg van Vorden over Ruurlo naar Winterswijk. Hij was president van...
De R.K. kerk te Velp van 1885, ontworpen door architect J.W. Boerbooms (1849-1899), is qua exterieur en interieur een fraai voorbeeld van neogotiek.
Kerkelijke groei en krimp
Wie de geschiedenis van de kerken in de 19e en 20ste eeuw bekijkt, ziet in de gemeente Rheden een ontwikkeling van groei tot ongeveer 1970,...
1964 heerenbergh 12
Sint Gertrudis
Het gebouw op Marktstraat 10 is niet het oorspronkelijke gebouw dat hier ooit stond. In 1881 werd hier naar plannen van de...
Arbeiders aan het werk in de steenindustrie, jaren dertig (Bron: Aviodrome, Lelystad)
De Gelderse baksteenindustrie
Het centrum van de Nederlandse baksteenindustrie was sinds het midden van de negentiende eeuw gelegen in het Gelderse Rivierengebied. Voor de snel groeiende plattelandsbevolking, die...
Uitvouwblad bij boekje Korte Beschrijving van den Watersnood in 1855. Dijkbreuk te Dreumel © Koninklijke Bibliotheek, CC
Voorbeeld, de ramp van 1855
Sinds de bedijking is het rivierengebied geteisterd door honderden overstromingen, de ene ernstiger dan de andere. Er bestaan verslagen van de grotere rampen. Die werden...
De Ewaldenkerk in het landschap. © Hans Barten
Rooms-Katholieke kerk H.H. Ewalden
De Ewalden kerk is een kruisbasiliek in neogotische stijl. Het middengedeelte is in hout overkapt en de zijbeuken zijn in steen opgetrokken. De architect was...
Het voormalige dijkcafé. © Hans Barten
Voormalig dijkcafé
Vooral voor de lokale geschiedenis is het voormalige café Vogelaar - als laatste overgebleven dijkcafé in Druten - een interessant object. Hier woonde in de...
Cornelia Maria van Hangest baronesse d Yvoy, de weldadige freule
De weldadige freule
Op De Salentein, het statige landhuis in de bocht naar Putten, woonde in de negentiende eeuw een belangrijke adellijke dame. Cornelia Maria van Hangest Baronesse...
Ingang van Het Plantsoen, ca. 1900. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Het Plantsoen
Het Plantsoen is in Buren een begrip. Je kunt er tennissen, hutten bouwen tijdens de Burense speldagen en het is geliefd onder wandelaars. Bijzonder is...
In het midden van deze afbeelding is met een rode T de plek aangegeven waar het kogelpark van Slot Loevestein lag. © Slot Loevestein
Voorburcht
Vanouds was het kogelveld een afgebakend terrein, waarin de afgeschoten kogels landden. Op Loevestein werd de term echter gebruikt voor de plek waar de kogels...
Grensovergang (Emmerikseweg 15)
Grensovergang
Dit huis op Emmerikseweg 15 was het oudste grenskantoor van 's-Heerenberg. De officiële naam luidde destijds 's-Heerenberg-West - Heerenbergerbrücke. De brug 100 meter verderop loopt...
Flipje van Tiel (Bron: Wikimedia)
Jamfabriek De Betuwe
In 1830/1835 wordt de azijnfabriek 'De Haas' opgericht. Zij maken onder andere wijn- en bierazijn. In de jaren tot 1873 komt er...
Het voormalige klooster van de zusters Jezus, Maria en Joseph © Hans Barten
Het Anker
Het voormalige klooster van de zusters Jezus, Maria en Joseph werd in 1898 ontworpen door de Tilburgse architect Henri van den Abeelen. Het kerkbestuur van...
Ansicht Ewaldenkerk Druten zonder spits
De Ewaldenkerk in Druten
De Ewaldenkerk in Druten is uniek omdat ze de enige kerk in Nederland is, die is gewijd aan de Heilige Ewalden. De Ewalden waren missionarissen...
De Burensche Kistenfabriek, ca. 1912. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Begin van de moderne tijd
Afgezien van de steenfabriek die een oude geschiedenis kent, heeft Buren in de 19e eeuw maar weinig industrie. Op de valreep komen enkele initiatieven tot...
Zuidmolen
De Zuidmolen
'Noow kóm kèl, schiet toch op!', vader kijkt Hendrik boos aan. Met een vloek tilt Hendrik een zware zak graankorrels in de houten kruiwagen. Liever...
Bloeiende heide, een van de toeristische trekpleisters in de gemeente Ede
Eropuit naar Ede
In de negentiende eeuw bestond er geen massatoerisme. Ede was, toeristisch gezien, uitsluitend voor de meer gefortuneerde burgers in trek. Zij kwamen naar Ede voor...
Veldartillerie op de heide door G.H. Breitner: Legermuseum
Schietoefeningen op de Kemperheide
Geromantiseerd levensverhaal van eerste luitenant van de Gele Rijders Willem von Freyberg, circa 1888-1918: De officieren mochten hun dames...
De Grote Kerk in Epe (Foto: Grote Kerk Epe)
Religie en Epe
Godsdienstig vormen Epe en Vaassen uitzonderingen in het algemene beeld van de Veluwe.
Zijgevel pastorie. © Hans Barten
Rooms-katholieke pastorie
Architect van de pastorie is C. Weber, die ook de aangrenzende H. Johannes de Doperkerk heeft ontworpen. Door middel van een authentieke tussengang zijn beide...
Op deze ets van Jan Caspar Philips uit 1741 zijn links van de aanlegsteiger van de gierpont baders te zien. © Jan Caspar Philips, 1741, collectie Museum Het Valkhof - CC-BY
Rivierbaden, recreatievaart en struintochten
Hoewel vooral de stuwwal, het Waalfront en de weidse gezichten tot de verbeelding van de welgestelde negentiende-eeuwse reiziger spraken, oefende de rivier zélf ook altijd...
De hoeve Het Reigersnest © Hans Barten
Hoeve Het Reigersnest
Op de hoek van de Ooievaarstraat en Hogestraat staat deze kapitale boerderij van het middenlangsdeeltype met dwarsgeplaatst voorhuis. In het voorhuis zien we een muuranker...
De NederBetuwsche Beetwortelsuikerfabriek (jaar onbekend). Bron: Draak, J. den en J.E. van der Sleesen, Het archief van de Neder-Betuwsche beetwortelsuikerfabriek 1866-1919 (Arnhem, 1987).
De bietsuikerfabriek te Geldermalsen (1866-1919)
Op 15 mei 1866 werd te Geldermalsen de NV Neder-Betuwsche Beetwortelsuikerfabriek (NBB) opgericht. De elfde bietsuikerfabriek in Nederland. De initiatiefnemers en investeerders van de NBB...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl