Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. Sinds 2012 vindt u ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. Bekijk vooral ook eens de suggesties voor sprekers die boeiend kunnen vertellen over onderdelen van het Gelders erfgoed.

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

De grafsteen van de vermelding van de dam en Carvium © Museum het Valkhof, Carole Raddato CC-BY
Romeinen sturen de Rijnlopen
Ooit was de Rijn een rivier die vrij door de delta stroomde, zich vertakte, naar believen overstroomde en soms een andere loop nam. De prehistorische...
Gradus van't Hul
Gradus van ’t Hul
Het komt tegenwoordig nog zeer zelden voor dat een Verzetskruis wordt uitgereikt dat herinnert aan de Tweede Wereldoorlog. Op dinsdag 6 december 2011 werd in...
De Landstraat in Aalten
Het verzet in Aalten
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er ook in Aalten sprake van verzet tegen de Duitse bezetter. Niet alleen werden er onderduikers...
Een gezin met een hondenkar
Venten met een hondenkar in Hattem
Heel wat mensen reden vroeger met hondenkarren. Zo ook de vader van de heer Schuyn, die herinneringen ophaalt aan de tijd ...
Steenfabriek bij Deil, 1954 (Bron: Gelders Archief)
Nieuwe experimenten in de steenindustrie
Om te concurreren met betonstenen en asfalt voor wegenaanleg en gelet op de eisen van een toenemend wegverkeer was reeds in...
Oude ansicht van het Ambtshuis in Druten
Het Ambtshuis in Druten
De Ambtshuisstraat is een bijzondere straat. Niet alleen door het ambtshuis, maar ook door het eerste officiële Drutense postkantoor links ernaast...
Arnhem. De Koningsweg, en de zijweg naar Deelen (Hoenderloseweg). Met geallieerde bomkraters, 1944. © Gelders Archief
Van rolbaan tot Kop
De gemeente Ede herbergt een aanzienlijk deel van de vliegbasis Deelen, dat in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt voor de Duitse luchtverdediging. Na de oorlog...
Het provinciehuis in Arnhem
Het Huis der Provincie in Arnhem
Met de bouw van het huidige provinciehuis uit 1954 willen de bestuurders de terugkeer van een heus kasteel op de markt ...
Strooibiljet van de Liberale Staatspartij De Vrijheidsbond voor de Tweede Kamerverkiezingen in 1929 (Bron: Liemers Museum)
Kritiek op het nieuwe kiesstelsel
Gezien het verlies dat de liberalen in 1918 en 1919 in respectievelijk de Kamer, de Gelderse Staten en veel Gelderse gemeenteraden...
Boomgaard Doddendaal in bloei. © Gemeente Beuningen
Hoogstamboomgaarden
Hoogstamboomgaarden bestaan uit fruitbomen met op ongeveer twee meter hoogte de eerste dwarstakken. De gunstigste groeiplaats voor boomgaarden zijn plaatsen die niet te drassig zijn...
Arnhemmers op de vlucht, de Klingelbeekseweg te Arnhem © Collectie Vroemen, Gelders Archief
Collectie Vroemen
Jarenlang verzamelde Paul Vroemen, afkomstig uit de Gelderse hoofdstad, documentatiemateriaal over de operatie Market Garden in het algemeen, en de Slag om Arnhem in het...
Zuidzijde van de Rooms-Katholieke Kerk Beneden-Leeuwen. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014.
Rooms-katholieke kerk, gebouwd op protestants zand
Aan de Zandstraat in Beneden-Leeuwen staat de rooms-katholieke parochiekerk, een neoromaanse kruisbasiliek, gebouwd naar ontwerp van architect C. Franssen uit Roermond...
Koningin Wilhelmina opent de sluis bij Weurt in het Maas-Waalkanaal oktober 1927. Bron: gahetna.nl
Dubbele schutsluis in het Maas-Waalkanaal
Het sluiscomplex in Weurt is een goed voorbeeld van een schutsluis. Dit is het type sluizen waarbij schepen van het ene naar het andere waterpeil...
Een dag voor de aankomst van het Duitse Fallschirm Ersatz- und Ausbildungs-Regiment landde op de Ginkelse Heide de 4th Parachute Brigade. Bron: Gelders Archief
Hoe het eerste gevecht meteen het laatste werd
De rekruten van de 3e Compagnie van het Fallschirm Ersatz- und Ausbildungs- Regiment hadden bij het uitbreken van de Slag om Arnhem in 1944 nog...
Winkelcentrum Presikhaaf
Presikhaaf Arnhem
Winkelcentrum Presikhaaf in Arnhem, een overdekt winkelcentrum zoals er in Nederland honderden zijn. Of toch niet? Toen winkelcentrum...
Dubbelportret met Amalia van Solms door Gerard van Honthorst © Paleis Het Loo
Portret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle
In paleis Het Loo hangt sinds 2016 het zeventiende-eeuwse 'Portret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle' door Gerard van Honthorst.
Ludgerkerkje Museum Smedekinck © Museum Smedekinck
Ludgerkerkje en Museum Smedekinck in Zelhem
Aan de Markt in Zelhem, daar waar nu de Lambertikerk staat, stond vroeger een kleine kapel met een oppervlakte van nog geen veertig vierkante meter....
Hein Andrée
Keramist Hein Andrée (1882-1961)
In CODA in Apeldoorn is een collectie van 72 stuks aardewerk van de pottenbakker Hein Andrée te bewonderen. Keramiekspecialisten rekenen Andrée...
Jomanda
Jomanda: gebedsgenezeres of charlatan?
Jomanda wordt op 5 mei 1948 in Deventer geboren als Johanna Wilhelmina Pertronella Damman. Ze blijkt een getalenteerd danseres, maar huidproblemen...
Bezoekers bewonderen skelet © Museum Zutphen
Vikingaanval te Zutphen leidde tot blauwdruk van de stad
Zo’n 1150 jaar geleden was Zutphen een belangrijke plaats van bestuur en rechtspraak van de graven van Hamaland, een toen erg machtige familie in het...
Op deze tijdelijke Duitse begraafplaats op het terrein van de Saksen Weimar-kazerne in Arnhem, lagen bijna 150 soldaten begraven. Bron: Gelders Archief © Fotocollectie Nico Kramer
De laatste regels van Wolfgang en Josef
In september 1944, toen de geallieerden bij Arnhem probeerden door te stoten naar Duitsland, vochten de Duitse korporaal Wolfgang Dinkel en de Oostenrijkse geniesoldaat Josef...
Kasteel Hernen (Bron: Michiel Verbeek)
De bijzondere bouwstijl van kasteel Hernen
In de omgeving van Wijchen ligt Hernen: een dorpje met een afwisselend en waterrijk buitengebied. Er ligt ook een middeleeuwse burcht, die met een gids...
Mobilisatiecomplex Alverna
Mobilisatiecomplex Alverna
Het mobilisatiecomplex Alverna ligt in de gemeente Wijchen, ten zuiden van de recreatieplas Berendonk. Het complex is 20 hectare groot. ...
Het Agnietenconvent
De zusters van het ‘gemeene leven’
Het vrouwenklooster Agnietenconvent in Zutphen ontstond uit twee in 1397 geschonken huizen, waarvan een van Hendrik Adaman. Daarom wordt het klooster...
De Grote Kerk in Epe (Foto: Grote Kerk Epe)
Religie en Epe
Godsdienstig vormen Epe en Vaassen uitzonderingen in het algemene beeld van de Veluwe. Onder invloed van de katholieke familie...
De kapel in Bemmel (Foto: M. Janssen Reinen)
Onze Lieve Vrouw van de Bloeiende Betuwe
Tussen Bemmel en Huissen staat een klein kapelletje bovenop een heuvel. Het kapelletje, ter ere van Onze Lieve Vrouw van de...
Kinke Kooi
Oogmerk: Kinke Kooi
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die...
Zutphen tijdens de Middeleeuwen
Hanzestad Zutphen
Zutphen wordt ook wel Torenstad genoemd vanwege zijn grote, historische gebouwen die de skyline vormen van de stad. Met verschillende musea, hofjes en andere bezienswaardigheden...
De sloop van de Berghuizer papierfabriek in 2009
De Berghuizer papierfabriek
In 1839 begint Lubbertus van Gerrevink een papierfabriek in Berghuizen, een buurtschap bij Wapenveld aan het Apeldoorns Kanaal. Een logische plek: zo worden de papiermachines...
Rumpt Boutensteinse Sluis
De Boutensteinse Sluis
De Boutensteinse Sluis vormt een onderdeel van de Boutensteinse Wetering, gegraven in 1316. Dit was een complex netwerk van watergangen, waardoor de stad...
Havezate Camphuysen, achterzijde met slotgracht © Wikipedia.commons.org CC-BY-SA 3.0
Havezate Camphuysen
Rond 1533 verschijnt een lijst met bekende havezaten, een versterkt huis of hofstede, waarop de naam Camphuysen staat, dat als ‘adelyk getimmer’ wordt aangeduid. Twee...
Tabaksschuur Ewijk. Bron: RCE, foto: C.Th.Kokke
Overblijfselen van de tabaksteelt
De commerciële tabaksteelt is begin zeventiende eeuw in Europa opgekomen. Van de Utrechtse heuvelrug verspreidde het product zich via de Betuwe (1650) naar Maas en...
Hoofdgebouw van Huis de Parckelaer © Kasteelbeer CC-BY-SA
Huis de Parckelaer
In een ontginningsgebied van broeklanden ligt ten noordoosten van Twello het huis De Parckelaer. Het eerste huis is waarschijnlijk in de tweede helft van de...
Luftwaffe officieren. Midden Von Döring, rechts daarnaast Von Scheve, uiterst rechts M. Riegel. Op of bij het Vliegveld Deelen te Arnhem, 1941-1944. © Gelders Archief
Het belang van Deelen
Het voormalige vliegveld Deelen bij Arnhem kent een bewogen geschiedenis; opgericht als basis voor vliegtuigen die in de Eerste Wereldoorlog onze grens moesten bewaken, werd...
Ingang Wenumse Watermolen
Wenumse Watermolen
Al in het jaar 1313 stond er op deze plek een watermolen. Door de jaren heen heeft de molen verschillende functies vervuld. Oorspronkelijk was...
Op deze plek stond kasteel Puttenstein © kasteelputtenstein.blogspot.nl
Kasteel Puttenstein bij Oldebroek
De geslacht Van Putten komt oorspronkelijk uit het land van Vollenhove en heeft ook uitgestrekte bezittingen langs de noordrand van de Veluwe. Dicht bij...
De voorkant van de ijskelder op Hof te Dieren. De ijskelder ligt onder een aarden heuvel en is vier meter diep (Bron: Anne Sleeboom)
De ijskelder van Hof te Dieren
Vlak bij de vijvers, onder een aarden heuvel en op een schaduwrijke plek, is de ijskelder verborgen. Het is een gewelfd...
Hof te Dieren, 1770-1795 (Bron: archieven.nl)
Landgoed Hof te Dieren
De eerste beschrijvingen over het huidige Hof te Dieren dateren van het jaar 1168. Daarvoor is bekend dat er een boerderij...
Ingang van de toren van de Vaassense Dorpskerk
De Vaassense dorpskerk
Al meer dan honderdvijftig jaar is de huidige dorpskerk het middelpunt van Vaassen. Maar ook daarvoor stond er al een kerkje...
De pomp in Tiel
De pomp op de Tielse Markt
Over de geschiedenis van de omgang met water in Tiel is maar weinig bekend. Onderzoek naar die geschiedenis, van regen tot ...
Fort Pannerden
Fort Pannerden
Het Fort Pannerden in de gemeente Lingewaard is gebouwd tussen 1869 en 1871 op basis van een ontwerp van ingenieur J.C. ...
Op het verhoogde stuk tussen de greppels liep de weg die langs de wachttoren ging. Rechts was de fundering van de toren, links de weg (Bron: Flip van Doorn)
Wachtpost Heumensoord
De wachtpost Heumensoord was een laat-Romeinse wachttoren. De toren lag aan de weg van Cuijk naar Nijmegen om Frankische invallen te voorkomen. Tegenwoordig is deze...
Het mariabeeld
Maria van Renkum
De geschiedenis rondom de Maria van Renkum werd gekleurd door reformatie in de zestiende eeuw. In 1405 wordt het beeldje voor het eerst vermeld wanneer...
Landgoed Schovenhorst
Landgoed Schovenhorst
Schovenhorst is beroemd om zijn bomentuinen. Deze zijn in de negentiende en twintigste eeuw ontstaan uit kwekerij en bosbouwexperimenten met naaldbomen. Het landgoed omvat vijf...
Tricht pontje
Tricht, doorwaadbare plaats in de Linge
De naam Tricht is afgeleid van 'Trajectum', dat 'doorwaadbare (oversteek)plaats' betekent (vergelijk Utrecht en Maastricht). In het dorp...
Hervormde kerk Winssen op de kleine begraafplaats
De Hervormde kerk in Winssen
Aan de Notaris Stephanus Roesstraat nummer 11 staat op een kleine begraafplaats de Hervormde kerk. Het is in haar huidige gedaante een t-vormig gebouwtje, gebouwd...
Veilinggebouw in Elst, circa 1905 (Bron: de Gelderland Bibliotheek)
Agrarische veilingen in Elst
In de Over-Betuwe en omgeving gaan stemmen op om een veiling op te richten. Het oorspronkelijke plan gaat uit van de ...
Deel van de Peutinger kaart met de Romeinse wegen in België, Nederland, Frankrijk en Duitsland. Tabula Peutingeriana. Bron: Wikimedia
Koningstraat met sporen van de Romeinen
Op de rand van de oude oeverwal van de Waal loopt de Koningstraat door het dorp Afferden heen. Van deze straat wordt...
Tolkamer (Foto: Frans van den Muijsenberg)
Tolkamer aan de Rijn
De economische basis van de huidige gemeente Rijnwaarden, waarbinnen Lobith en Tolkamer vallen, werd tot na de Tweede Wereldoorlog gevormd door...
Het verwoeste Borculo na 10 augustus 1925 © Weerstation Borculo
De stormramp van Borculo
Borculo was op 10 augustus 1925 over de hele wereld nieuws toen het door een cycloon grotendeels werd verwoest. Een kleine actieve depressie met...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl