Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. U vindt ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. 

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Freedomtrail homepage stoeptegel
Freedom Trail Arnhem
Freedom Trail Arnhem is een digitale wandeling door de Gelderse hoofdstad langs 36 locaties die in de oorlogsjaren 1940-1945 een rol speelden.
Een tekening van Frissestein in 1680 (Bron: Historische Vereniging Den Ouden Dijk)
Kastelen Frissestein en Engelenburg
Het kasteelterrein van het voormalig kasteel Frissestein is buitendijks gelegen. Het wordt ook wel het 'Huis te Herwijnen' genoemd.
Kweeperen bij Kasteel Batenburg © Erfgoed Gelderland, Henriette Kosse CC-by
Kweeperen van Batenburg
Oorspronkelijk is de kweepeer afkomstig uit Perzië en Anatolië en misschien ook uit Griekenland en de Krim. Lange tijd werden de vruchten, die meer in...
Impressie van de Romeinse brug bij Nijmegen © Illustrator Peter Nuyten
De eerste bruggen
Wie snel de rivier wil oversteken, is niet tevreden met een veerpont. Die wil een brug. Militairen, al in de Romeinse tijd, hadden als eerste...
De Rijn
Gelderse rivieren brachten rijkdom
In de Romeinse tijd waren rivieren wat belangrijke snelwegen tegenwoordig voor ons zijn. Rivieren vormden handelsroutes en nederzettingen kwamen strategisch tot stand langs belangrijke rivieren....
De Martinus Nijhoffbrug in Zaltbommel (Bron: Wikimedia, Michielverbeek)
De aantrekkingskracht van Zaltbommel
Zaltbommel is al meer dan duizend jaar oud. Het wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit het jaar 850. In al die jaren...
Bij de aanleg van de nevengeul bij Lent is veel archeologisch onderzoek gedaan. Daarbij werden delen van het verdwenen fort Knodsenburg blootgelegd, zoals hier te zien op een vogelvlucht uit 1668, helemaal onderaan. © Via Collectie Gelderland, Museum het Valkhof
Nieuwe Waallandschappen met oude wortels
Vanaf 1990 zijn veel uiterwaarden opnieuw ingericht voor nieuwe natuur en ruimte voor de rivier. Zo is het uiterwaardenlandschap de afgelopen 25 jaar langzamerhand ingrijpend...
Barlham op een tekening uit 1743
Het verdwenen kasteel Barlham
Een van de oudste kastelen rond Doetinchem waarvan niet meer dan een heuvel met een gracht bij een boerderij over is, is Barlham. De boerderij...
Culemborgse stoel
Meubelstad Culemborg
Tussen 1830 en 1915 staat de Culemborgse stoel in vele Nederlandse keukens en eetkamers. Het beroemde meubel is een degelijke, houten stoel met een biezen...
Keermuren © Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe
De keermuren van het Grote Museum
Helene Kröller-Müller wilde op de Veluwe een museum bouwen om haar kunstcollectie tentoon te stellen. Zij vindt de zuidzijde van de Franse Berg daarvoor de...
Josephine Baker in 1950 (Bron: Wikimedia)
Josephine Baker treedt op!
In oktober 1944 trad hier in Café van Lin in Overasselt de wereldberoemde revuester Josephine Baker op. Drie avonden achtereen gaf zij, begeleid door een...
Hein Andrée
Keramist Hein Andrée (1882-1961)
In CODA in Apeldoorn is een collectie van 72 stuks aardewerk van de pottenbakker Hein Andrée te bewonderen. Keramiekspecialisten rekenen Andrée tot de belangrijkste keramisten...
“Hofke bij Bommel”: Gewassen pentekening gezicht op de ruïne van het Hof of Hoge Huis, toegeschreven aan A.Rademaken, eerste helft achttiende eeuw, collectie R.K.D., Den Haag.
't Hof van Maasbommel
Aan de noordzijde van de Raadhuisdijk, even ten westen van de Hervormde kerk, stond tot in het begin van de achttiende...
Een voorbeeld van rouwdracht (Bron: Veluws Streekmuseum Hagedoorns Plaatse)
Klederdracht van de Noord-Veluwe tijdens de rouw
Wie in de negentiende eeuw een familielid verliest door overlijden, moet een periode van rouw aannemen. Dat iemand rouwt, is onder andere zichtbaar in de...
Ingang Wenumse Watermolen
Wenumse Watermolen
Al in het jaar 1313 stond er op deze plek een watermolen. Door de jaren heen heeft de molen verschillende functies vervuld.
Het tafelzilver (Bron: Provincie Gelderland)
Tijdloos tafelzilver
In het Provinciehuis in Arnhem komt wekelijks fraai bestek op tafel. Elke dinsdag wordt de lunch geserveerd voorafgaand aan de vergadering van Gedeputeerde Staten. Daarbij...
Grafsteen met vermelding van de dam en het Carvium © Museum Het Valkhof, cc-by-sa
Romeinen sturen de Rijnlopen
Ooit was de Rijn een rivier die vrij door de delta stroomde, zich vertakte, naar believen overstroomde en soms een andere loop nam. De prehistorische...
Tante Riek (Bron: historici.nl)
Oom Piet en tante Riek
'Oom Piet' en 'tante Riek', namen die een begrip zijn geworden voor het verzet tegen de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Oom Piet en tante...
Exterieur uit het Noord-westen van de Hervormde dorpskerk in Andelst in 1952 (Bron: Wikimedia, foto: RCE, 20022177)
Hervormde dorpskerk in Andelst
De dorpskerk in Andelst heeft een bijzondere bouwgeschiedenis. De kerk heeft een Vroeg-Romaans, eenbeukig schip waarvan de zuidmuur opgetrokken is uit veldkeien. De noordmuur is...
De Oude Toren bij Winssen, overblijfsel van de middeleeuwse kerk.
Oude toren in Winssen
Oorspronkelijk lag de middeleeuwse dorpskerk, waarvan alleen de toren nog over is, niet zo dicht op de dijk. Bij overstromingen van de Waal in de...
Meester Gerrit J. van Sloten van de lagere school Elspeet (Foto: Streekarchivariaat Noord-West Veluwe)
De bovenmeesters van Nunspeet
Bovenmeesters speelden in de 19e en 20e eeuw een belangrijke rol in de gemeente Nunspeet. Zij waren niet alleen onderwijzers, maar door hun functie hadden...
Kasteel Wisch met zonnewijzer (Bron: Peter van der Wielen)
Kasteel Wisch
Kasteel Wisch is een oase van rust vlakbij het centrum van Terborg. In het park staat de dikste walnotenboom van Nederland. Op het terrein van...
Restanten van de stadswal in Huissen (Bron: Wikimedia)
Het ontstaan van de stad Huissen
Voor de stad Huissen waren de Middeleeuwen zeker geen rustige tijden. Niet alleen werden de contouren van Huissen in deze eeuwen gevormd, ook werd er...
Veluwse klokbeker uit de Nieuwe Steentijd. Foto: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden.
Grafheuvels in Ede
De vroege bewoners van de Veluwe worden naar de vorm van het aardewerk dat zij maakten aangeduid als leden van de Trechterbekercultuur. Dit zijn de...
De Polen vertrekken (Bron: Stichting Liberation Route Europe)
De Polen van Driel
Generaal Sosabowski en zijn Eerste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade hebben in de slag om Arnhem moedig gehandeld. De grote verdiensten die zij daarmee hebben gehad voor...
Assueer Lubbert Adolph Torck © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Assueer Lubbert Adolph baron Torck en Jkvr. Louise C.W. Huyssen van Kattendijke
Assueer Lubbert Adolph baron Torck (1806-1842) is de eerste permanente bewoner van kasteel Rosendael. Hij is verantwoordelijk voor het huidige aanzicht van het kasteel en...
Boerderij op een terp © Jan Reijnen
Geïsoleerd wonen op een terp
Voor de komst van de stoomgemalen in het land van Maas en Waal werd bij langdurig hoogwater in de Maas de natuurlijke lozing van deze...
Villa Vinkendael in Beuningen
Romantische fabrikantenvilla in Beuningen
Deze in 1910 gebouwde statige en romantische fabrikantenvilla is ontworpen door architect Oscar Leeuw (Roermond 1866-Nijmegen 1944). Leeuw heeft een flink aantal monumentale gebouwen op...
Huis Molecaten te Hattem © Kasteelbeer, Rijksmonumenten.nl CC-BY-SA 3.0
Huis Molecaten en de familie Van Heeckeren, 1942-1989
De familie Van Heeckeren van Molecaten overleeft op hun landgoed de Tweede Wereldoorlog en houdt zich daarna bezig met een spirituele wereldorde. Dit brengt Molecaten...
Het huidige huis Den Dam in 2015. © Gebouwenaar CC0, Wikimedia
Huis Den Dam te Eefde
Aan het einde van de zestiende eeuw wordt het Huis Den Dam gebouwd op de plaats van een ouder middeleeuws huis. In de achttiende eeuw...
Stenen Kruis aan de Waalbandijk. Fotografie Hans Barten
Het Steenen Kruis van Afferden
Aan de rivierzijde van de Waalbandijk, aan het einde van de Klapstraat, staat sinds de middeleeuwen in de berm van de dijk het Steenen Kruis.
Een tekening van kasteel Drakenburg (Bron: Historische Vereniging Den Ouden Dijk)
De middeleeuwse burcht Drakenburg
Herwijnen was een rijk dorp en kende in de Middeleeuwen vier belangrijke kastelen. Een daarvan was kasteel Drakenburg.
Het Diaconessenhuis in Arnhem in 1945. Hier was voor de slag het Duitse Kriegslazarett gevestigd. Bron: Gelders Archief © Fotograaf: dr. B.C. Charbon
Gewond in de strijd
Naast het grote aantal gesneuvelden vielen er ook veel gewonden in de verwoede strijd rond Arnhem en Oosterbeek. In de regel werden de gewonde militairen...
Arbeiders in de ENKA (Bron: Gelders Archief)
De opbloei van de Gelderse industrie
Gelderland was een plek waar goedkope arbeidskrachten en exportmogelijkheden samen kwamen. Dat heeft tot een grote industriële bloeiperiode geleid die ruwweg duurde van 1860 tot...
Orgel van Kuerten uit 1846 met oudere bestanddelen van Heyneman uit 1777. Bron: Wikimedia
Neogotische kerk van Franssen
Kerkelijk viel Weurt aanvankelijk onder de Stevenskerk in Nijmegen. Naast de hoofdkerk in Nijmegen was er een kapel in Weurt. Op den duur werd Weurt...
Steunpenning uitgegeven ter gelegenheid van de watersnood in 1926 (Bron: Historische Vereniging Tweestromenland)
Waterbeheersing
Het dijkherstel in Overasselt werd door het dijkbestuur van het Rijk van Nijmegen voortvarend ter hand genomen en in 1926-1927 uitgevoerd. Ook was het bestuur...
S. Jans Poort te Arnhem, 1745 door Jan de Beijer en Hendrik Spilman © Gelders Archief
Jan de Beijer
De in Zwitserland geboren Jan de Beijer was een begenadigd tekenaar van stads- en dorpsgezichten. Als kind verhuisde hij naar het Duitse Emmerik (Nijmegen) en...
Frederik Jacob Willem van Pallandt en Constantia Alexine Loudon en hun kinderen © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Frederik Jacob Willem van Pallandt en Constantia Alexine Loudon
Frederik Jacob Willem baron van Pallandt (1860-1932) betrekt samen met zijn vrouw Constantia Alexine Loudon (1859-1948) en vier kinderen in 1902 kasteel Rosendael. Het echtpaar...
Kanonschieten in Bredevoort in 2013 (Bron: collectie Boelens)
De heerlijkheid Bredevoort
In 1188 werd Bredevoort voor het eerst schriftelijk vermeld als 'castrum Breidervort' in een akte. De heerlijkheid Bredevoort was toen onderdeel van het Münsterse graafschap...
Lubbert Adolf Torck © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Lubbert Adolf Torck en Petronella Wilhelmina van Hoorn
Lubbert Adolf Torck (1687-1758) wordt na het overlijden van zijn oom en tante Jan en Janne Margriete van Arnhem in 1721 aangewezen als erfgenaam van...
Huis Zwaluwenburg
Landgoed Zwaluwenburg
Zwaluwenburg is een landgoed met veel variatie en grote contrasten: er zijn loof- en naaldbossen, oude boerderijen, door houtwallen en lanen omzoomde weilanden en graan-...
Ingang van de toren van de Vaassense Dorpskerk
De Vaassense dorpskerk
Al meer dan honderdvijftig jaar is de huidige dorpskerk het middelpunt van Vaassen. Maar ook daarvoor stond er al een kerkje op de plaats van...
Hogeschool Arnhem mei 2007 © M. Minderhout
Berend Hendriks
Berend Hendriks staat te boek als een van de grondleggers van de Arnhemse School, een beweging in de kunst die zich kenmerkt door het integreren...
Loop van de Nieuwe Wetering vanaf Appeltern © Gemeente Wijchen
Nieuwe Wetering
Na het sluiten van de dijkringen van het land van Maas en Waal (rond 1300) kon het land niet meer vrij op de rivier afwateren...
Het land van Cuijk voor 1160. Bron: Pagus Balgoye
Balgoy, speelbal van grote en kleine machthebbers 950 - 1350
De Pagus of Villa Balgoye was in de late middeleeuwen onderdeel van de strijd om de macht in het Nederrijn-Maasgebied. Balgoy...
Bezoekers bewonderen skelet © Museum Zutphen
Vikingaanval te Zutphen leidde tot blauwdruk van de stad
Zo’n 1150 jaar geleden was Zutphen een belangrijke plaats van bestuur en rechtspraak van de graven van Hamaland, een toen erg machtige familie in het...
De laagte van de molenvijver en de mogelijke plek van de watermolen bij De Bockhorst. Foto Marianne Poorthuis
De watermolen op de Assenbeek
Op donderdag 7 oktober 1613 reisden de heren jonker Beerlics vanden Capelle en landmeter Bernard Kempinck namens het hof van Gelderland naar Spankeren. De aanleiding...
Britse parachutisten
Een brug te ver
Operatie Market Garden was een gewaagde geallieerde operatie tegen de Duitse troepen in Nederland met als doel door te stoten naar Berlijn. Voor Kerstmis 1944...
Het huidige Holthuis © John Wennips www.kasteleninnederland.nl
Het Holthuis in Twello
Ten noordoosten van het dorp Twello ligt het Holthuis. In de achttiende en negentiende eeuw is een rechthoekig landhuis van baksteen gebouwd, waarschijnlijk op de...
evacuatie
Weerzien in vrijheid
Tijdens operatie Market Garden moesten de inwoners van Arnhem en omgeving, de Betuwe en Noord-Limburg evacueren naar veiliger oorden. Door de grootscheepse aanval op de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl