Canons

De historische canon is een samenhangend geheel van personen, teksten, kunstwerken, voorwerpen, verschijnselen en processen die laten zien hoe een bepaalde regio of gebied zich heeft ontwikkeld.

In 2006 werd de Nationale canon van de commissie van Oostrom gepresenteerd. De Nationale canon heeft velen geïnspireerd tot het samenstellen van een eigen (lokale) historische canon.

U vindt hier de Gelderse canon en verschillende lokale canons, zij laten de samenhang zien tussen de lokale en provinciale ontwikkelingen. Daarnaast tonen de lokale canons ook de lokale parels, de bijzondere gebeurtenissen die samenhangen met de plek of met de mensen die er leefden. Veel lokale Gelderse canons verschenen in druk, de digitale versies zijn ook op deze site te vinden. En enkele zijn beschikbaar als Layar-route.

Wilt u uw eigen lokale canon in samenhang met de andere Gelderse canons ook op deze website plaatsen? Neem contact op via info@mijngelderland.nl

Meer historische canons vindt u op www.entoen.nu en www.regiocanons.nl.

Oude of St. Alexander Kerk Bennekom. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr  GA12118
Godsdienst in Ede
Ongeveer vanaf de elfde eeuw waren de inwoners van de huidige gemeente Ede rooms-katholiek. Voor die tijd hadden de inwoners het Germaanse geloof. De oudste...
Stadsbrief van Culemborg uit 1318
Stadsrechten
Sint-Nicolaasdag (6 december) 1318 wordt Culemborg een echte stad. Het ontvangt stadsrechten van heer Johan van Culemborg. Zijn vader Hubrecht had in de dertiende eeuw...
36a Spijkerkwartier Plus Multiculti Mei 2008 JdV 21
Multicultureel Spijkerkwartier, vanaf 1955
In 1969 werd de Stichting Huisvesting Buitenlandse Werknemers (Stihubu) in Arnhem opgericht. De stichting, gevestigd aan de Kastanjelaan, richtte zich specifiek op het verlenen van...
Walmolen
De redding van de Walmolen
De Walmolen is in 1850 gebouwd op een stukje van de oorspronkelijke wal die Doetinchem omringd heeft. Deze ronde stellingmolen heeft wieken met een vlucht...
Dolfinarium
Toerisme
Toerisme en toeristen zijn niet meer weg te denken uit Harderwijk. Ieder jaar bezoeken zo'n tweeëneenhalf tot drie miljoen mensen uit...
Synagoge in de Waterstraat Doetinchem
De eerste joden in Doetinchem
In de 17e eeuw vestigen zich de eerste joden in Doetinchem. In 1636 vraagt Salomon Ephraïm aan het stadsbestuur of hij zich als chirurgijn in...
De Luchte
Herbergen en handelswegen
De Achterhoek wordt doorkruist met enkele zeer oude handelswegen. In de gouden eeuw zijn dit vooral Duitse kooplieden (uit Hessen), naar...
1880 J.N. Daalderop sticht metaalwarenfabriek
J.N. Daalderop sticht zijn metaalwarenfabriek
In 1880 neemt Johannes Nicolaas Daalderop de stoomkoperdraaierij van de weduwe Pas in de Waterstraat over. Het is de grondslag voor ...
Grafheuvel bij Warnsborn. Foto: www.arneym.nl – Jan de Vries
Grafheuvels Warnsborn, circa 2500 voor Christus
De grootste grafheuvel van Noordwest-Europa ligt in Arnhem. De Meelworstenberg is aan haar naam gekomen door het middagmaal van de archeologische opgravers in 1947.
17a Provinciehuis mei 2008 Cor Bekink 27
Stad der Provincie, vanaf 1817
In 1817 werd Arnhem officieel de hoofdstad van Gelderland in het nieuwe Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Een al bijna driehonderd jaar bestaande traditie werd daarmee...
Buurtboek van de buurschappen Wekerom Eschoten de Hoge en de Lage Valk 1758-1854
Buurschappen
Vanuit de oudste nederzettingen van landbouwers ontwikkelden zich buurschappen. De termen buurtschap, buurtdag, buurtspraak en buurtmeester vinden we terug in bronnen uit de zestiende eeuw....
Gebroeders van Limburg Miniatuur getijdenboek RICHES HEURES Valkhof
Gebroeders van Limburg
In de periode 1380-1390 werkten de Nijmeegse broers Herman en Willem Maelwael als schilders voor de hertog van Gelre. Nijmegen hoorde in...
Rechtspraak
Rechtspraak
Recht en rechtspraak zijn belangrijk in een stad. Rechtspraak betekent namelijk dat er recht wordt gesproken. Dat betekent dat onrecht wordt...
Duits Noodgeld (1922) met afbeelding van de draak van Gelre.
De eerste graven
De eerste graaf die zich 'van Gelre' noemde was de in 1129 overleden graaf Gerard I, bijgenaamd 'de Lange'. Volgens een twaalfde eeuwse kroniek waren...
Ansichtkaart van De Plantage rond 1900
'Lieve laanen, donkre dreeven'
Het schaduwrijke park De Plantage, de lange lanen, de groene weiden en de winderige dijk. Op zondag en in de vakantie geniet menige wandelaar van...
Tekening Oude Hervormde Kerk
Reformatie
De reformatie vindt in de Nederlanden niet gelijktijdig plaats. Het Hof in Gelderland besluit eerst eind 16e eeuw om opdracht te geven tot invoering ervan....
Dieren 1930, Schweer bey der Beckestichting gebouwd tussen 1911 en 1913
Ouderenhuisvesting
De zorg voor ouderen en hulpbehoevenden bestond al sinds de middeleeuwen. In eerste instantie waren het vooral de kloosters en later de kerken die een...
Klokbeker gevonden aan de Hunnenweg te Garderen © Museum Nairac, Barneveld
Eerste landbouwers op de Veluwe
In de gemeente Barneveld treffen we op de Bergsham, het Sol en langs de Houtbeek enkele tientallen grafheuvels aan. Het zijn niet alleen markante bolletjes...
11a Beeldenstorm Eusebiuskerk mei 2008 JdV bewerkt
Arnhemse Beeldenstorm, 1578-1579
In de Grote Kerk is op de muur van de kooromgang de kruisiging van Jezus Christus geschilderd. Rechts van een later aangebracht wijdingskruis staat de...
Titelblad van het boek 'Geldersche Geschiedenissen' (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Arend van Slichtenhorst
Op 5 december 1616 werd in het doopboek van de hervormde kerk ingeschreven 'Ardt', zoon van 'Brandt Artzen ende Aeltgen van ...
Op 29 september 1943 werden de bewoners per trein naar Westerbork gebracht. Deze foto is op die dag genomen bij het oude station van Barneveld. Foto: Th.J. Kranenborg, collectie Gemeentearchief Barneveld
Joodse tehuizen
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden veel joodse Nederlanders, zigeuners, homoseksuelen en verzetstrijders gevangen genomen en vervoerd naar concentratiekampen. Velen van hen zijn daar overleden. Ook...
Graven naar grafheuvels, project universiteit Leiden, 207.
Grafheuvels
Het landschap van Gelderland is voor een belangrijk deel gevormd tijdens de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden. Landijs vanuit het noorden zorgde toen voor...
Burgemeester J. Pop en zijn echtgenote feliciteren de ouders van de dertigduizendste Tielenaar
De 30.000ste Tielenaar
Tiel blijft groeien. In 1954 telt de stad 15.000 inwoners. In 1976 wordt de 25.000 bereikt. Nieuwe wijken zijn gerealiseerd of ...
De zomp
Joden in Ruurlo
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog kende Ruurlo vijf joodse burgers. Daaronder de manufacturier Salomon (Lo) Wijler en zijn vrouw Reina Johanna Kropveld, in...
25a Mussenbuurt plan GA D 200 37
Mussenbuurt, vanaf 1901
De Mussenbuurt was het eerste sociale woningbouwcomplex in Arnhem na de Woningwet van 1901. Voor de bouw van de 155 arbeiderswoningen was in 1908 de...
De binnenstad
De Binnenstad
De eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog staan in Nederland bekend als de tijd van de wederopbouw. Er viel inderdaad in...
15a Spotprent Kastijding GA GM 08272 A
Regenten in het nauw, 18e eeuw
Op een spotprent uit 1784 nemen Arnhemse vrouwen de ontblote billen van de regent Hendrik Brantsen onder handen. Zijn geschriften verdwijnen in het vuur. Brantsen...
Joods monument aan de Boliestraat
Doetinchemse joden in de Tweede Wereldoorlog
In Doetinchem is voor de Tweede Wereldoorlog sprake van een bloeiende joodse gemeenschap. Vooral in de Boliestraat vond men joodse middenstanders.
Hoytema kelderfles 1880 1930
Jenever voor Afrika
De lange rij arbeidershuisjes aan de Veerweg herinnert nog aan de tijd van de Industriële Revolutie. In 1838 starten de broers Johan en Aleid van...
Vloedschuur aan de Kornedijk. Bij dreigende overstromingen wordt het vee hier ondergebracht. Foto: Fotopersburo William Hoogteyling, Buren
Rampzalige overstroming
De sinds de 14e eeuw aangelegde dijken kunnen in de eeuwen daarna niet altijd een overstroming voorkomen. Nadat in november 1783 de winter is ingetreden...
Garnizoensstad
Garnizoensstad
Harderwijk en vissers hoorden en horen bij elkaar. Dat hebben we in de canon van de Harderwijker geschiedenis al verschillende keren vastgesteld. Maar misschien horen...
Het station van Laag-Soeren
Rijksstraatweg en spoorlijnen in Rheden
Onder leiding van koning-koopman Willem I werd in Nederland begonnen met de aanleg van een net van verharde Rijksstraatwegen. Van west naar oost liep door...
Markthal
Veemarkt op de Houtkamp
Volgens de kadastrale kaart uit 1832 werd op de Houtkamp al een beestenmarkt gehouden. Toch werd pas op 13 december 1880 door enkele prominenten van...
Eikenhouten preekstoel 1744 St Catharinakerk
Catharinakerk
We weten uit een oud document dat er in 838 in Doetinchem al een kerkje was. Over de eerste eeuwen van dit godshuis is weinig...
De Marokkaanse moskee Masjid Annour aan de Tolhuislaan (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Turkse en Marokkaanse moskeeën
Na de werving van arbeidskrachten uit Marokko en Turkije in de jaren '60 en '70, groeiden deze gemeenschappen snel.  In 1959 werd...
Afbeelding van het zegel van Hertog Reijnout IV (foto Gelders Archief)
Hertog Reijnout IV
Nederland vormde in de Middeleeuwen nog geen eenheid, maar bestond uit verschillende rijken. Nijkerk lag in de noordwest hoek van Gelre (een hertogdom, nu provincie...
De opening van de moskee in Tiel in 1978
De eerste moskee in Tiel
Turkse en Marokkaanse gastarbeiders vestigen zich met hun gezin blijvend in Tiel. Voor hen is een moskee nodig. Met financiële hulp ...
Sleutel uit Passewaay
Bataven in Passewaaij
Vanaf 400 v. Chr. wonen er Kelten in onze omgeving. Ergens tussen 50 en 12 v. Chr. is de stam van de Bataven hier binnengekomen....
Gemeentehuis aan de Grootestraat (nu Notaris Fisscherstraat). Bron: Collectie Gemeentearchief Ede,nr GA16686
Gemeente Ede
Het gemeentehuis is de plek waar we naar toe gaan om een rijbewijs of paspoort aan te vragen. Ook voor een bouwvergunning of het aangeven...
Het statige pand van de Groote Sociëteit
Oprichting van de Groote Sociëteit
Vanaf het midden van de achttiende eeuw doet de krant in Nederland zijn intrede. Het zijn maar kleine blaadjes van één of...
Het veerhuis van Rheden, ook gebruikt als vergaderlocatie van de ambtsjonkers
Van ambt tot gemeente
Bij besluit van 17 oktober 1573 werden de voormalige schoutambten Velp en Rheden samengevoegd, zodat vanaf dat jaar het bestuur over de dorpen Velp, Rheden,...
Molukse kerk
Nieuwkomers
In 2011 is Culemborg een stad waar één op de tien inwoners van niet-westerse afkomst is. Een open samenleving waarin verschillende culturen hun plaats hebben....
Verhuizing naar het nieuwe archiefgebouw, 1982. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Openbaar stadsarchief
'Ook het raadhuis vertoont zich niet onaanzienlijk, maar iets bijzonders wordt er niet bewaard. Het rijke archief, dat er had kunnen zijn, is reeds sedert...
De spoorbrug bij Culemborg
De Lekbrug bij Culemborg
De spoorbrug over de Lek bij Culemborg is een baken in het landschap. De huidige brug heeft een illustere voorganger. Die maakt deel uit van...
Molen De Hoop
Weg met de molenkar!
De Culemborgers laten hun graan malen in de twee windmolens van de stad. Ze halen en brengen de zakken zelf bij de molen. Als betaling...
Buren ca. 1900. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Groeiend isolement
Als het stadsbestuur zelf weer aan de eigen toekomst kan werken, neemt het geen enkel initiatief. Ook niet als Buren door de gemeentewet een autonome...
Kuyper Atlas met vlak onder Buren de Zand-weg, 1868. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
De Gecombineerde Zandweg
Tegenwoordig loopt de snelste route van Tiel via Buren naar Culemborg over twee goed beheerde provinciale wegen. De eerste bijeenkomst over deze verbindingsweg vindt plaats...
De Homburgerpoort (maquette)
Stadspoorten
Vlak na toekenning van de stadsrechten werd in Doetinchem gewerkt aan de stadsommuring.
De middeleeuwse protestantse kerk in Groesbeek. Foto: Theo Bons.
De kerk sluit
Opa is boos! Hij heeft gehoord dat de kerk gaat sluiten. In januari 2002 is de laatste mis. Iedere zondag om half tien gaat hij...
Vuursteengeweer vervaardigd in Culemborg
's Lands geweerfabriek
In 1759 verrijst een geweerfabriek op het voormalige kasteelterrein. Er werken zeventig mensen. Zij smeden en slijpen geweerlopen en bajonetten, maken sloten, laden en beslag,...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl